Nieuwe bijdragen tot de geschiedenis van Sint-Pieters-Rode

Deel VIII
De pastorie van Rode

De datums op de gevel der huidige pastorie: 1690, en die in de waaier boven de voordeur: 1741, zouden ons kunnen misleiden en ons laten denken dat de pastorie daar sinds die tijd staat. Niets is minder waar. Lang voor 1690 stond de Rodense pastorie op dezelfde plaats.

We hebben onder het hoofdstuk der pastoors van Rode reeds aangetoond dat een eerste pastorie gestaan heeft in het dorp, aan de kerk. Van deze pastorie werd een brouwerij en een herberg gemaakt, genaamd 'In den Blinden Ezel" (tot 1980 herberg "Het Kelderke", tot 2000 bankfiliaal) Dit dateert van voor 1265.

De heren van Park hebben deze eerste pastorie nooit lang bewoond, vermits in 1303 er reeds een brouwerij werkte en Henricus de Rode, eerste pastoor, op 't kasteel verbleef bij zijn broer.

De vraag dringt zich dan op: waar verbleven de pastoors na 1300 ? Uit talloze akten uit bet Boek van St-Pieters-Rode moeten we afleiden dat reeds in 1310 de pastorie stond waar ze nu staat (testament Jan van Rode) Een andere aanduiding hebben we in 1538 : In een akte van dat jaar (Parkarchief) lezen we - het gaat over de Blinde Ezel - dat deze herberg ligt "aen ’t straetjen ter personagienweert gaende". In de cijnskaart van Rode staat de ligging van deze herberg en de pastorie zeer goed aangeduid (1655)

Er is tussen 1538 en 1690 toch heel wat gebeurd met deze pastorie, en slechts geleidelijk aan kreeg ze de huidige vorm en voorkomen. Uit het dekanaal verslag van 1609 weten we dat de pastorie, samen met de kerk verwoest is, en dat Park 300 fl. geeft om de grootste gaten toe te stoppen.

In 1620 werd een klein rechthoekig vijvertje aangelegd, met gemetselde wanden, waarin de pastoor houten bakken kon neerlaten, gevuld met vis. Naarmate hij vis nodig had - en in die tijd aten de witberen weinig vlees - kon bij zich bevoorraden uit zijn vijvertje. We weten dat de pastoor van Rode in de XIVde eeuw reeds het visrecht had op twee vijvertjes op de Uilenberg. Misschien diende dit vivarium om de gevangen vis levend te houden tot het gebruik.

Pas in 1625 werd de slotgracht rond de pastorie gegraven en daarover werd een ophaalbrug gelegd. Omdat de kerk en pastorie zoveel te lijden hadden gehad werd de pastorie versterkt. In 1626 is de pastorie schitterend hersteld volgens de deken en in 1655 wordt de tiendenschuur er gebouwd, omdat de oude gesloopt was op de Uilenberg.

Vermits de ankers in de gevel 1690 geven als datum van de bouw, moeten we aannemen dat die in 1626 herstelde pastorie toch gesloopt werd om ze daarna weer op te bouwen in een prachtige landelijke en harmonieuze premonstratenzerstijl. De allures van een gewapende pastorie werden echter nog behouden: in de toegangspoort zien we nu nog de schietgaten aan beide zijden. Deze poort dateert van 1694. In 1776 werd naast deze poort een bakbuis met mooie open haard gebouwd, ver van de pastorie om het brandgevaar te beperken.

Die nieuwe pastorie was nog geen 15 jaar oud, of ze werd opnieuw verwoest ditmaal door de Engelsen en Hollanders, in 1705. Zo erg, dat de pastoor er niet meer kan verblijven en hij op Horst zijn intrek nam. In 1741 was alle wee echter weer vergeten, en hadden de witberen de linkerhelft van dit gebouw omgevormd tot een sublieme Lo.XV-zaal, waarvan nog steeds de schouw en zoldering met de prachtige engelenhoofdjes het pronkstuk zijn. Deze zaal heeft zes grote kruisvensters. Het rechtse gedeelte van de pastorie is ouder, zoals het werd opgevat in 1690 een strenge renaissance, geribde zoldering en monumentale open haard die de zoldering stut.

Een prachtige trap, met het gebeeldhouwde wapenschild van de toenmalige abt van Park, dat bijgevolg datering mogelijk maakt, in de hall van de pastorie, die door de goede zorgen van pastoor Vos, zeer mooi gerestaureerd werd.

Home Inleiding Zoek Uw naam op in de grootste databank van het Hageland Welke gegevens hebben wij? Sint-Pieters-Rode Welke boeken hebben wij? Enkele volkstellingen uit het Hageland Nuttige links Contact